Julien Prouharam
1873–1948
LWIA FLANDRIA
Artois · Boulonnais · Hainaut · Thiérache · Vermandois · Ponthieu
Miesięcznik Vlaamsch Verbond van Frankrijk
Nr 30 – czerwiec 1943
Narodziny giganta
Jan den Houtkapper, olbrzym ze Steenvoorde
W nawiązaniu do opowiadania Nicolasa Bourgeoisa „Reuzelied, czyli Pieśń Olbrzyma”, opublikowanego w naszym styczniowym numerze, nasz znakomity przyjaciel Julien Prouharam przesłał nam długi list, którego poniższe fragmenty z pewnością zainteresują naszych czytelników:
Przeczytałem – i przyznaję, że przeczytałem ponownie – rozdział opowiadania autorstwa pana Nicolasa Bourgeois, zamieszczonego w „Le Lion de Flandre”, i przy każdym przeczytanym wersie uśmiechałem się w duchu, ponieważ każdy z nich przywołuje zupełnie osobiste wspomnienie i przenosi mnie dokładnie 29 lat wstecz, czyli do lutego 1914 roku, kiedy to narodził się potężny Jan den Houtkapper, którego mam zaszczyt być autentycznym ojcem chrzestnym, a nawet trochę… tatą.
„Jego strój jest prosty, a nawet surowy” – mówi Nicolas Bourgeois, i ma rację.
Było nas pięciu lub sześciu. którzy go stworzyliśmy i wprowadziliśmy na świat, ubraliśmy, przystroiliśmy i którym pozwoliliśmy postawić pierwsze kroki pod nieco szarym niebem tej uroczej miejscowości we Flandrii, zwanej Steenvoorde.
Jego szkielet został ukształtowany przez zręcznego lokalnego koszykarza, ojca Tillie, jego siatkowa konstrukcja jest od wewnątrz wyłożona warstwą słupków chmielu podarowanych przez pana Delobeau, ojca obecnego burmistrza, a strój został skrojony i dopasowany przez Césara Gillootsa, którego dobrze znacie.
Było nas Było nas czterech, a naszym zadaniem było zszywanie jedna po drugiej pasków blachy (praca wymagająca cierpliwości, zapewniam was), aby utworzyć oczka lauberta. Sama głowa i dłonie zostały odlane w Paryżu w warsztacie specjalnie wyposażonym do tego rodzaju prac.
Od początku lutego do 22 marca, czyli daty pierwszego wyjścia, pracowaliśmy każdego wieczoru w tajemnicy, dysponując bardzo skromnymi środkami finansowymi.
W niedzielę 22 marca wszystko było gotowe, z wyjątkiem tego, że brakowało nam dwóch rąk. Wyjście zaplanowano na popołudnie, a rankiem tego pamiętnego dnia, zgodnie z tradycją panującą w naszej Flandrii, rogi myśliwskie i trąbki towarzyszące heroldowi głośno ogłosiły uroczystość… po nieszporach. Wcale nie czuliśmy się spokojni.
Czy mała flandryjska kolejka, która w tamtych czasach przyjeżdżała z Hazebrouck około godziny 13, przywiezie nam tę tak długo wyczekiwaną paczkę? Już zastanawialiśmy się, jak w ostatniej chwili spróbować to wyjaśnić, jak przygotować opinię publiczną w Steenvoorde na tę przykrą niespodziankę, kiedy w końcu nadeszła satysfakcja – tak gorąco wyczekiwana paczka została nam dostarczona, a by dopełnić wygląd naszego przyjaciela Jana, wielu z nas zrezygnowało tego dnia z obiadu.
Pan Nicolas Bourgeois ma rację, mówiąc: „Jego wyczyny nie zostały prawie w ogóle odnotowane w dokumentach urzędowych ani w książkach o dużym nakładzie, a w miasteczku, które zostało tak gruntownie splądrowane i spalone przez Filipa Augusta w czasach jego wypraw do Flandrii, nie istnieją obszerne archiwa”.
Jak wspomniałem wcześniej, dysponowaliśmy jedynie bardzo skromnymi środkami i nie otrzymaliśmy nawet żadnego wsparcia finansowego ze strony władz miejskich. Na domiar złego dziekan podczas mszy świętej nie reklamował nas zbytnio, przypominając swoim wiernym, że trwa Wielki Post i że organizowanie świeckiej uroczystości w tym okresie pokuty jest niestosowne.
Niewiele środków finansowych, żadnych materiałów informacyjnych.
Aby zebrać trochę funduszy, podjąłem się samodzielnie przygotowania i wydrukowania programów przeznaczonych do sprzedaży uczestnikom, mając na celu wzbudzenie zainteresowania tłumu, który, jak zakładaliśmy, miał wziąć udział w uroczystości.
Napisałem legendę o Janie den Houtkapperze i – aby opowiedzieć wam wszystko bardzo dokładnie i szczegółowo – celowo pozostawiłem pewną niejasność co do imienia naszego bohatera, który wykonywał kilka zawodów: był drwalem, osadnikiem, biegłym tkaczem i zręcznym szewcem. Pisałem, że legenda...
nazywano go równie dobrze Janem den Houtkapperem, Janem den Weverem, jak i Janem den Schoenmakerem – trzy zawody cieszące się wielkim szacunkiem w mieście Steenvoord.
Miałem nadzieję, że w ten sposób zwrócę się do opinii publicznej, która – jak sądziłem – z pewnością nie omieszkałaby się wypowiedzieć.
W opowiadaniu zaznaczyłem, że mój bohater mieszkał niegdyś w pobliskim lesie Beauvoorde i że przez długie lata pracował w tym lesie przez długie lata. Tak narodziła się nasza lokalna legenda i to właśnie pod imieniem Jana den Houtkappera zgromadził się tłum.
César Gilloots opowiadał mi wprawdzie o niejakim Fromulusie, który według Sanderusa był panem Steinfortu w XII wieku, ale nigdy nie miałem okazji przeczytać opowieści o jego wyczynach, podobnie zresztą jak o wyczynach Jana den Houtkappera. Być może – a raczej na pewno – gdyby pan Nicolas Bourgeois, który jest uczonym, przeczytał tę skromną pracę sprzed prawie trzydziestu lat, wkrótce znalazłby w niej nieistotne szczegóły, zawiłe hipotezy i ryzykowne domysły, a nawet anachronizmy. W takim przypadku prosiłbym go, by mi wybaczył, skupiając się jedynie na dobrych intencjach i braku pretensjonalności nowicjusza, który w tamtym czasie był bardziej pochłonięty swoją niewdzięczną pracą poborcy podatkowego – wymagającą zarówno dużo czasu, jak i wielu formalności, pozostawiającą mu bardzo mało wolnego czasu… na poszukiwania archiwalne.
Uroczystość odniosła jednak prawdziwy sukces. Wieczorem, w hotelu „De Flandre” na Grand Place w Steenvoorde, zebrał się cały komitet organizacyjny… César Gilloots, nasz prezes, przedstawił mnie swojemu przyjacielowi jako autora, a raczej odkrywcę bohatera uroczystości.
Otrzymałem komplement od tego przyjaciela, notariusza z okolicy, którego nazwiska nie chcę ujawniać, a który nie był byle kim, ani też nie był szczupłą postacią. Ten znakomity urzędnik ministerialny dodał: „Pańska opowieść jest bardzo interesująca, bardzo żywa, doskonale wpisuje się w lokalny koloryt, szkoda jednak, że umknęła panu jedna błędna literka”. Słowo „geste” jest rzeczywiście rodzaju męskiego – mówi się: „un geste, le geste”
Rzeczywiście, kończąc opowieść o życiu naszego bohatera, napisałem: „Na tym kończy się epos o Reuze z Steinfortu...”
Sądzę, że sam Jan den Houtkapper nie byłby w stanie zadać mi takiego ciosu. W każdym razie wybaczyłbym mu to.
Z pewnością, podobnie jak ja, dowiedzieliście się o tragicznym końcu Jana den Houtkappera w maju 1940 roku w Steenvoorde. Stał się tam ofiarą, niewinną ofiarą… zamęczoną. Jego głowę przymocowano do czołgu, który – jak mi powiedziano – zmierzał w kierunku Dunkierki. Kilka lat temu trafił tam w zupełnie inny sposób. Przyznam się wam, że ta opowieść o końcu Jana den Houtkappera naprawdę ścisnęła mi serce...
Julien Prouharam
Nasi czytelnicy z przyjemnością zapoznają się również z tekstem „Historii Reuze van Steinfort, na podstawie ówczesnego rapsodu”, w wersji rozpowszechnionej podczas pierwszej edycji festiwalu im. Jana den Houtkappera 22 marca 1914 roku i w takiej, w jakiej odnajdujemy go w egzemplarzu ulotki z tej uroczystości, który na szczęście przetrwał dwie wojny. Miejmy nadzieję, że epos o Reuze z Steenvoorde (niech nie ma nic przeciwko temu szanowny cenzor... ortografii) nie zakończy się spacerem w maju 1940 roku na wieżyczce czołgu bojowego.
Strona poświęcona Gigantom ze Steenvoorde, ich historii, stowarzyszeniom oraz Letniemu Karnawałowi.
© 2023 / 2026 – Steenvoorde i jej Giganci
Informacje prawne: Strona hostowana przez planethoster.fr
Projekt: Pascal Cnockaert
Dokumentacja i archiwa
Informacje przedstawione na tej stronie opierają się na archiwach publicznych, publikacjach historycznych, artykułach prasowych, zbiorach fotograficznych, relacjach ustnych oraz zasobach dziedzictwa kulturowego poświęconych historii Steenvoorde, jego gigantów i karnawału.
Traduction automatique Deepl