Een passie ten dienste van de folklore van Steenvoorde
Sinds 1974 nemen de Vrienden van Gambrinus deel aan het culturele en folkloristische leven van Steenvoorde. De vereniging, die ontstond rond de creatie van de minireus Gambrinus ter gelegenheid van het Hopfeest, heeft zich geleidelijk aan geprofileerd als een onmisbare speler in het behoud en de promotie van de Vlaamse tradities. In de loop van de decennia hebben de vrijwilligers bijgedragen aan het behoud en de overdracht van een levend erfgoed dat vandaag de dag deel uitmaakt van de identiteit van Steenvoorde en het Hart van Vlaanderen.
Ontdek de geschiedenis van Les Amis de Gambrinus, vanaf de creatie van de eerste Gambrinus-reus tot de heropleving van La Belle Hélène, vandaag de dag een symbolische figuur van het folkloristische erfgoed van Steenvoorde. Dit verenigingsavontuur, gedragen door meerdere generaties vrijwilligers, illustreert meer dan vijftig jaar inzet ten dienste van de gedragen reuzen, het carnaval van Steenvoorde en de Vlaamse tradities.
De mini-Reus Gambrinus maakt zijn eerste optreden tijdens het Hopfeest van Steenvoorde. Daarmee begint het avontuur van de Vrienden van Gambrinus, een vereniging die later zal bijdragen aan de heropleving van La Belle Hélène.
De Vrienden van Gambrinus: één geschiedenis, twee reuzen
Le 6 oktober 1974, tijdens het Hopfeest, maken de toeschouwers van de optocht kennis met een nieuwe Reus: Gambrinus. Deze mini-Reus, die door één persoon wordt gedragen, is nog bescheiden van formaat: hij is 2,50 meter hoog en weegt ongeveer 25 kg. Hij is gemaakt van papier-maché en gerecycleerde materialen en is het werk van twee vijftienjarige Steenvoordenaars, Pascal Cnockaert en Jean-Yves Cnapelynck, toen leden van de Koninklijke Philharmonie van Steenvoorde.
In die periode restaureerde de vader van Jean-Yves Cnapelynck thuis het hoofd van Jan den Houtkapper (Jean le Bûcheron). De twee jongeren woonden deze werkzaamheden regelmatig bij, wat hun belangstelling voor de Reuzen alleen maar versterkte en hen inspireerde om hun eigen Reus te creëren.
Voor het ontwerp van hun personage lieten zij zich inspireren door het medaillon op het uithangbord van het Steenvoordse estaminet « À Gambrinus », waarvan zij zowel de naam als de beeltenis overnamen.
Drie jaar later krijgt hun creatie een volledig nieuwe uitstraling. Met de hulp van Michel Moithé, Dominique Dewaele en Jean-Paul Duvet wordt de mini-Reus volledig herbouwd.
Op 2 oktober 1977, tijdens de 12e editie van het Hopfeest, maakt Gambrinus zijn eerste optocht in zijn nieuwe vorm: 4,80 meter hoog en 110 kg zwaar. Hij trekt door de straten van Steenvoorde en luidt daarmee een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van de Reuzen van de gemeente in.
Vanaf 1977 neemt Gambrinus regelmatig deel aan de belangrijkste festiviteiten van Steenvoorde, zoals het Hopfeest, Vette Dinsdag (Mardi Gras) en tal van andere lokale evenementen. Hij wordt ook uitgenodigd in verschillende steden in de regio, waaronder Lille, Arras, Tourcoing, Wattignies, Bailleul, Kassel (Cassel) en Nieuwpoort.
Hopfeest – 5 oktober 1975
Zomercarnaval – 27 april 1980
Een editie die werd gekenmerkt door de terugkeer van La Belle Hélène in de straten van Steenvoorde.
In datzelfde jaar sluiten de Vrienden van Gambrinus zich aan bij De Ronde van de Reuzen (La Ronde des Géants), een vereniging die werd opgericht om de heropleving en de promotie van de processiereuzen te bevorderen. Zij nemen actief deel aan haar activiteiten en organiseren in april 1979 de algemene vergadering in Steenvoorde.
In het verlengde van dit engagement besluiten de Vrienden van Gambrinus in 1980, onder impuls van hun jonge voorzitter Pascal Cnockaert, La Belle Hélène opnieuw tot leven te brengen, de historische Reuzin van de Steenvoordse Halfvastenfeesten uit de 19e eeuw.
De constructie van de Reuzin wordt gerealiseerd door Dominique Dewaele, terwijl de kleding wordt vervaardigd door Augustine Haverbeque en Zuster Jeanne-Marie Queste. Dankzij hun werk krijgt La Belle Hélène opnieuw haar plaats in de optochten van Steenvoorde en wordt een volkstraditie, die al tientallen jaren verdwenen was, nieuw leven ingeblazen.
Wanneer de Belle Hélène weer tot leven komt
In januari 2010 stond in „l’Indicateur des Flandres“ te lezen
"De Vrienden van Gambrinus sluiten zich aan bij de vereniging 'De Ronde der Reuzen', die constateert dat de reuzen in het Noorden aan het verdwijnen zijn. 'In 1976 waren er nog maar 70 over', herinnert de voormalige voorzitter en oprichter van de Vrienden van Gambrinus zich.
Na een reeks alarmerende bijeenkomsten van de Ronde des Géants besluiten de Vrienden van Gambrinus hun steentje bij te dragen door de voorouder van de reuzen van Steenvoort, de Schone Helena, nieuw leven in te blazen. Pascal Cnockaert herinnert zich dat hij haar verhaal ontdekte in een artikel van Geo Hennebelle in onze krant. Hij ging vervolgens op zoek naar elementen waarmee hij de schone, geïnspireerd door een bloemenverkoopster op de markten, weer tot leven kon brengen.
De lijkwagen van de Belle Hélène – 26 april 1981
"We hebben ons gebaseerd op mondelinge overleveringen door ouderen te interviewen die de Belle Hélène hadden zien voorbijtrekken. Ze had verschillende bijnamen. Velen noemden haar het model... De Vrienden van Gambrinus brachten toen, ‘zonder plan, zonder vangnet’, een mooie jonge vrouw tot leven met een engelachtig gezicht, haar haar opgestoken in een rode knot, ‘meer Vlaams dan de strohoed waarover de ouderen vertelden’. In 1980 maakte de Belle Hélène haar debuut tijdens het zomercarnaval. Maar de samenwerking met de andere reuzenvereniging bleek toen moeizaam te verlopen. De Vrienden van Fromulus, organisatoren van het zomercarnaval, nemen La Belle Hélène in 1981 niet op in de optocht. Maar dat maakt niet uit: de Vrienden van Gambrinus dringen zich alsnog op in de optocht met een lijkwagen als teken van protest. Sindsdien maakt La Belle Hélène deel uit van de Reuzen van de stad.”
Van Gambrinus tot La Belle Hélène: een estafettestok
Het is de tijd van gezamenlijke optredens met „Gambrinus”, zoals bijvoorbeeld ter gelegenheid van de reuzenbijeenkomst die op 20 juni 1982 werd georganiseerd ter ere van de vijftigste verjaardag van het belfort van Lille, of op 15 mei 1983, toen Guillaume de Mortagne, de reus van Tourcoing, een dertigtal van zijn soortgenoten bij zich thuis ontving. Gambrinus zelf had vanwege zijn gewicht wieltjes nodig om de dragers te ontlasten, en aangezien de vrienden van Gambrinus de traditie van de gedragen reuzen wilden respecteren, verscheen Gambrinus, Prins van de hop en Koning van het bier, op 7 oktober 1990 voor de laatste keer.
La Belle Hélène werd vervolgens de ambassadeur van de vereniging Vrienden van Gambrinus en een waardige vertegenwoordigster van de traditie van de reuzendragers uit Noord-Frankrijk (Nord-Pas-de-Calais-Picardie). Gambrinus blijft op zijn beurt diep verankerd in het collectieve geheugen van de inwoners van Steenvoorde. Hoewel hij sinds 1990 niet meer heeft deelgenomen aan optochten, leeft de herinnering aan hem nog altijd voort. Het is dan ook niet ondenkbaar dat Gambrinus op een dag opnieuw door de straten van Steenvoorde zal trekken.
Lille, 1982.
Ter gelegenheid van de 50e verjaardag van het belfort van het Stadhuis van Lille nemen Gambrinus en La Belle Hélène deel aan de grote herdenkingsstoet. Daarmee vertegenwoordigen zij met trots Steenvoorde en de traditie van de reuzendragers.
Op 14 november 2004 verandert de vereniging haar naam in „Les Amis de Gambrinus la Belle Hélène“, waarbij Dominique Dewaele officieel voorzitter wordt.
Ter gelegenheid van haar 25-jarig jubileum in 2005, werd La Belle Hélène volledig opnieuw vervaardigd door Laurent Wadier, bijgenaamd Machu, een reuzenbouwer uit Roubaix.
In december 2022 wordt Baptiste Christiaens de derde voorzitter van de vereniging „Les Amis de Gambrinus la Belle Hélène“.
In 2027 staat Gambrinus op het punt om na meer dan drie decennia afwezigheid in de optochten terug te keren naar de straten van Steenvoorde. De vereniging Les Amis de Gambrinus – La Belle Hélène bereidt de terugkeer voor van deze iconische reus, aangekondigd voor 2 oktober 2027, ter gelegenheid van het Hopfeest.
Om deze nieuwe gedaante tot leven te brengen, doet de vereniging een beroep op Pierre Loyer, reuzenmaker. Zijn werk zal bijdragen aan de wedergeboorte van dit personage, waarvan de geschiedenis in 1974 begon.
Drieënvijftig jaar na zijn eerste verschijning en vijftig jaar nadat hij uitgroeide tot een grote reus, staat Gambrinus klaar om een nieuw hoofdstuk in zijn geschiedenis in Steenvoorde te openen.
2 oktober 2027 wordt een nieuwe mijlpaal voor Gambrinus en voor de vereniging die zijn naam draagt. Het Hopfeest vormt het symbolische decor voor deze wedergeboorte, waardoor de reus opnieuw een plaats kan innemen in de optochten en het contact met het publiek van Steenvoorde kan herstellen.
Ook interessant
Beleef de vorige edities van het carnaval van Steenvoorde opnieuw via het archief: programma’s, optochten, gastreuzen, muziekgroepen en hoogtepunten sinds 2003. Ga vervolgens verder met uw ontdekkingstocht op de pagina’s gewijd aan het Carnaval van Steenvoorde, de reuzen van Steenvoorde, de Vrienden van Fromulus ende geschiedenis van Steenvoorde, om een levend erfgoed te verkennen dat bijdraagt aan de identiteit van het Hart van Vlaanderen.
Website gewijd aan de reuzen van Steenvoorde, hun geschiedenis, hun verenigingen en het Zomercarnaval.
© 2023 / 2026 – Steenvoorde en zijn reuzen
Wettelijke vermeldingen: Website gehost door planethoster.fr
Ontwerp: Pascal Cnockaert
Documentatie en archieven
De informatie op deze website is gebaseerd op openbare archieven, historische publicaties, persartikelen, fotocollecties, mondelinge getuigenissen en erfgoedbronnen over de geschiedenis van Steenvoorde, zijn reuzen en zijn carnaval.
Traduction automatique Deepl